一
Vì sao quẻ mang tên này
Khôn là đất. Đất chở muôn vật, không tranh ngôi trời. Quẻ này sáu vạch đều đứt. Người xưa lấy ngựa cái: bền, theo, không cướp đường. Thuần Khôn không bảo bạn yếu. Thuần Khôn bảo bạn biết đi sau cho đúng.
二
Hình quẻ
Ở dưới là đất. Ở trên cũng là đất. Trong ngoài đều nhu. Việc thuộc quẻ này sống nhờ chứa, nhờ nuôi, nhờ chịu. Đừng lấy nhu làm cớ để không nói thật.
三
Thoán
元亨。利牝馬之貞。
Đất thuần âm. Thành công nằm ở chỗ chịu đựng và đi sau người dẫn. Giữ nhu như ngựa cái: bền, không tranh ngôi trước.
Nói dễ hiểu. Quẻ này như đất chở việc. Thành công nằm ở chỗ biết chờ và đi sau người dẫn, đừng tranh lên trước. Bạn hãy đọc chậm. Bạn đừng vội mừng. Bạn đừng vội sợ.
四
Hình lớn
地勢坤，君子以厚德載物。
Quân tử chở vật bằng đức dày. Đừng cứng khi việc đang cần mềm.
五
Sáu hào, từ dưới lên
Hào dưới cùng (vạch đứt)
履霜，堅冰至。
Giẫm sương là biết băng sắp tới. Dấu nhỏ báo việc lớn.
Bạn hãy để ý dấu nhỏ. Việc lớn thường báo từ chỗ rất nhẹ.
Hào hai (vạch đứt)
直方大，不習無不利。
Thẳng, vuông, rộng. Không cần khoe, việc vẫn xuôi.
Bạn hãy thẳng, hãy rộng. Đừng tập thói khoe.
Hào ba (vạch đứt)
含章可貞。或從王事，無成有終。
Giữ vẻ đẹp trong lòng. Làm việc cho người trên, đừng giành công.
Bạn hãy giữ cái hay trong lòng. Làm thì làm. Đừng đứng lên nhận hoa.
Hào bốn (vạch đứt)
括囊，無咎無譽。
Buộc túi lại. Không lỗi, cũng không khen. Lúc này im thì an.
Bạn hãy im khi lời không giúp việc. Im không phải hèn.
Hào năm (vạch đứt)
黃裳，元吉。
Áo vàng ở dưới. Khiêm thì rất tốt.
Bạn hãy ở dưới cho đúng. Áo đẹp không cần phô ra ngoài.
Hào trên cùng (vạch đứt)
龍戰于野，其血玄黃。
Rồng đánh nhau ngoài đồng. Máu đen máu vàng. Cứng đến cùng thì đau.
Bạn đừng cứng trả cứng. Nhu đến hết rồi đánh thì cả hai cùng đau.
六
Chỗ hay đọc sai
Người ta hay đọc Khôn là chịu đựng mãi, là nhường hết. Sai. Hào trên cùng của Khôn là rồng đánh nhau: nhu đến cùng cực rồi cứng trả thì đau. Khôn khen người chở được việc, không khen người nuốt nhục đến mất mình.
七
Việc đời thường
- Bạn đang giữ nhà, giữ việc, giữ người. Hãy dày, đừng ồn.
- Bạn làm cho người trên. Hãy xong việc. Đừng giành chữ công.
- Dấu nhỏ đã hiện. Bạn hãy xem đó là sương, đừng đợi thành băng mới sợ.